5. yüzyılda inşa edilen İstanbul’un görkemli kara surları, şehrin köklü geçmişini adım adım takip edebilmek için eşsiz bir fırsat sunuyor. Bu kadim savunma hattı boyunca yapılacak bir yürüyüş, ziyaretçiyi Bizans’ın ihtişamlı dönemlerinden Osmanlı’ya ve modern çağa uzanan çok katmanlı bir tarihin içine taşır.Surlar; fetihleri, kuşatmaları, zaferleri ve şehrin yüzyıllar boyunca geçirdiği dönüşümü gözler önüne seren canlı bir zaman çizelgesi niteliğindedir. Yalnızca taş ve tuğladan ibaret olmayan bu yapılar, İstanbul’un 1500 yıllık hikâyesine dokunabileceğiniz etkileyici bir açık hava dersliği sunar.
Yürüyüş, bir zamanlar Konstantinopolis’in törensel ana girişi olan Alt Yedikule ya da bilinen adıyla Altınkapı’da başlar. 388 yılında inşa edilen bu görkemli mermer ve taş kemerler, bugün aşınmış olsalar da hâlâ etkileyici bir ihtişam sergiler. Devasa kemerlerin altından geçerken, yüzyıllar önce bu kapıdan yapılan ihtişamlı tören alaylarını hayal etmek bile insana kendini küçücük hissettirir.
Altınkapı’dan sonra surlar, Marmara Denizi’ne kadar yaklaşık 7 kilometre boyunca tepeleri, vadileri aşarak kıvrıla kıvrıla uzanır. Kimi yerleri yıkık dökük olsa da hâlâ heybetli görünen burçlar ve yarı yıkık gözetleme kuleleri boyunca yürürken, bir zamanlar şehri savunmak için nöbet tutan okçuları gözünüzde canlandırmak kolaydır. Güzergâh boyunca yer alan bilgilendirme panoları, yüzyıllar boyunca bu surlarda yaşanan kritik kuşatmaları ve savaşları anlatır.
Surlar; gözetleme kuleleri, düzenli aralıklarla yerleştirilmiş payandalar ve istilacılara geçit vermemek için tasarlanmış karmaşık hendek sistemleriyle bir mühendislik harikasıdır. Burçların üzerinde yürüdüğünüzde, savunma için oluşturulmuş ok delikleri ve akıllıca yerleştirilmiş siperler gibi yakın plan detayları görmek, şehrin nasıl ustalıkla korunduğunu daha iyi hissettirir.
Güzergâh üzerinde, Porphyrogenitus Sarayı (Tekfur Sarayı) ve muhteşem mozaikleriyle ünlü Kariye Kilisesi gibi önemli Bizans yapıları surların hemen içinde yer alır. Neredeyse 1500 yıldır ayakta duran bu yapıları görmek, imparatorluk şehrinin içinde bir zamanlar nasıl bir hayat yaşandığını gözler önüne serer.
Tarihin Katmanlarını İçine Çekmek
Saatler süren yürüyüş boyunca kentin kimi zaman kentsel, kimi zaman yeşil alanlara açılan dokusu arasında ilerledikçe, Konstantinopolis–İstanbul’un farklı dönemleri surların gözünden canlanıyor: Roma’dan Bizans’a, Osmanlı fethinden kozmopolit günümüze… Surlar, şehrin renkli geçmişi ve dönüşümleri boyunca uzanan etkileşimli bir zaman çizelgesi sunuyor.
Tarihi surların bazı bölümlerinde devam eden aktif restorasyon çalışmaları görülebiliyor. İskelelerle çevrili alanlarda taş ustaları, hasar görmüş blokları aslına uygun biçimde özenle değiştiriyor. Bu kadim yapıları geleceğe taşımak için gereken hassasiyet ve emeğe yakından tanık olma fırsatı sunuluyor. Bilgilendirme panoları, hem kamu kurumları hem de özel kuruluşlar tarafından yürütülen restorasyon projelerine dair detaylar paylaşıyor.
Bazı gözetleme kuleleri ve kapılar, yapının kendi mimarisine entegre küçük müzelere ev sahipliği yapıyor. Bu müzelerde surların inşası, zaman içindeki güçlendirmeleri ve askeri kullanımı hakkında kapsamlı bilgiler bulunuyor. Maketler, zaman çizelgeleri ve eserler, askerlerin surları nasıl koruduğunu ve düşman hareketlerini nasıl takip ettiğini canlandırıyor. Bu alanları yakından görmek, surların kuşatma dönemlerindeki savunma gücünü hayal etmeyi kolaylaştırıyor.
Efsanevi yürüyüş, Marmara Denizi’ne bakan ve bir zamanlar antik limanda gemilerin yük boşalttığı sahile uzanan deniz surlarına ulaşarak son bulur. Kıyıya doğru inerken, bugün hâlâ tarihi yarımadayı koruyan bu büyük şehrin stratejik gücünü mümkün kılan surlara dokunmak mümkündür.
İstanbul’un devasa antik surlarında yürümek, sadece geniş manzaralar ve keyifli bir egzersiz sunmaz; aynı zamanda bu büyük şehrin tarih boyunca yaşadığı değişimlere ve mücadelelere interaktif bir yolculuk sağlar. Surlar, stratejik önemleri ve olağanüstü dayanıklılıklarıyla adeta yeniden canlanır.
Eski tuğlalardan ve taşlardan çok daha fazlası olan bu yapılar, İstanbul’un coğrafyasına ve ruhuna kazınmış güçlü bir tarih dersidir. Bu kadim şehrin mimari ve kültürel katmanlarının yüzyıllar boyunca nasıl üst üste biriktiğini görmek, ziyaretçilere son bin yılın kesişim noktası olan bu metropole dair çarpıcı bir perspektif sunar.
